NL

Overheid of overhead? De take-aways.

Public sector & Social profit

Overheid6.jpg

Ter gelegenheid van onze 75-jarige expertise in Publiek Management organiseerden we op 3 december hét debat over de toekomst van de overheid. Op ons symposium ‘Overheid of overhead’ gingen we met de deelnemers in discussie over noodzakelijke hervormingen. Zo kwamen vanuit diverse invalhoeken tot een toekomstvisie over de sector. Wat waren enkele take-aways die jullie bij zijn gebleven? We vroegen het aan de studenten van de Master in Publiek Management.

De overheid nabij

Overheid5.jpgJulie: "Lieven Janssens: "We moeten voorbij durven gaan aan de slogans en een kwalitatief debat is nodig".  Lieven Janssens, politicus en wetenschapper. Zo stelt hij zichzelf ook voor. We horen zelf wel wanneer de politicus spreekt en wanneer de wetenschapper. Janssens is de gedroomde combinatie voor een dorp als Vorselaar. De juiste man, op de juiste plaats. Alle krediet daarvoor. Tijdens de sessie, hoorde ik toch meer de politicus aan het woord dan de wetenschapper. Helaas. Het Antwerpse voorbeeld wordt niet met zoveel woorden benoemd, maar er wordt wel op een negatieve manier naar verwezen. Jammer. Er staan zeker bepaalde zaken ter discussie, maar zo negatief vind ik het ook allemaal niet hoor. Helaas spreekt de tijd in ons nadeel en is het debat voor een andere keer."

De overheid en de burger

Overheid7.jpg

Marjolijn: "Het Nieuw Publiek Management ziet de burger vooral als een klant, die op zoek is naar waar voor zijn of haar geld. Vandaag zien we dat deze visie te beperkt is. In een goed functionerende democratie denkt en doet de burger mee met de overheid. Burgerparticipatie is echter niet zonder problemen. De participerende burger is immers zelden een afspiegeling van de maatschappij en het samenspel met de traditionele politiek loopt vaak veel te stroef. Alleszins voldoende stof voor een interessante discussie. We konden aanschuiven aan 4 debattafels met diverse experten.

  • “Radicaal digitaal?” door mevr. Carla Blomme, ombudsvrouw stad Antwerpen
    Marjolijn: "Aan de debattafel was iedereen het erover eens dat “digitaal” de toekomst is. Als overheid hebben we echter ook de taak om elke burger te bereiken, ook de minder digitale burger. Basis dienstverlening moet immers voor iedereen toegankelijk zijn volgens het gelijkheidsbeginsel.  Een en-en verhaal dus.  Maar hoe doe je dit dan als lokale overheid? Achter de schermen is het belangrijk te investeren in doorgedreven digitalisering. Betrokkenheid van de eigen medewerkers hierin is cruciaal."
    Hilde: "Heel veel struikelsteentjes op het pad van digitaliseren maken een goede voorbereiding achter de schermen noodzakelijk.  Waar enerzijds het digitale proces belangrijk is, is anderzijds het zorgen voor een goed vangnet voor die burgers die niet mee zijn al minstens even belangrijk. Een grote uitdaging naar de toekomst toe zal de taalproblematiek als gevolg van de globalisering zijn.  Waar nu het Nederlands de verplichte voertaal is in Vlaanderen, zullen we meertaligheid moeten incalculeren in onze dienstverlening naar de burgers."

  • “Burgers aan de macht” door mevr. Elke Tweepenninckx, als burger
    Marjolijn: "
    Een interessant gedachtenexperiment: wat als je zou kunnen stemmen op ideeën en niet meer op politieke partijen? Participatie vertrekt vanuit het lokale niveau, vanuit kleine projecten. Hier lijken de gesprekspartners aan tafel het over eens te zijn. Maar creëren we door te stemmen op ideeën niet iets artificieels en trachten we zo - met een omweg - niet het gebrek aan vertrouwen in politiek op te lossen? Hoe worden alle burgers (ook de minder digitale burgers) betrokken in dit proces?  Hoe buffer je extreem radicale ideeën?"
    Hilde: "Wanneer het vertrouwen stijgt, ontstaat angst voor populisme.  Daarom kan men best eerst definiëren wat men verwacht van een verkozene en met kleine projecten."

  • 'Participatie: een maat voor niets?' door Prof. dr. Sofie Rogiest
    Marjolijn: "Burgerparticipatie is ontstaan vanuit een duidelijke nood: de nood van de burger om gehoord te worden en als reactie op het gebrek van vertrouwen. Burgerparticipatie heeft zeker voordelen: als overheid kan je het vaak niet meer alleen verwezenlijken, je kan de burger opvoeden en je ontvangt op deze wijze waardevolle input. Er zijn wel een aantal randvoorwaarden aan verbonden: de overheid moet zich authentiek opstellen, burgers moeten weten waarover ze spreken en de participatie moet op het juiste niveau gebeuren.  Niet zo eenvoudig dus.  Het is duidelijk dat overheden nog volop aan het leren zijn hoe om te gaan met deze nieuwe vormen van betrokkenheid.  Voorbeelden als Brexit en  Oosterweel stemmen tot nadenken. Een onderscheid tussen burger laten adviseren en/of ook daadwerkelijk beslissen lijkt nodig." 
    Hilde: "Is het wel noodzakelijk dat burgers, dikwijls zonder kennis van zaken, mee participeren? Burgers hebben nood aan gehoord te worden.  Ze moeten met hun verhaal terecht kunnen bij de overheid. 'Wordt de participerende burger een adviserende of een beslissende burger?' is de vraag die zich hierbij opdringt."

  • “Beleidsparticipatie kan werken!” door Prof. dr. Wouter Van Dooren
    Marjolijn: "Aan deze gesprekstafel werd het representativiteitsprobleem van individuele burgers besproken.  Maar is dit daadwerkelijk een probleem? Burgers maken deel uit van een straat, een wijk, een gemeente of stad. Burgers vertrekken vanuit hun leefwereld en denken best wel ruimer dan enkel uit eigenbelang. Misschien is het goed kunnen argumenteren wel belangrijker dan het hebben van macht?"
    Hilde: "Het beleid in de overheid zou meer moeten vertrekken vanuit de leefwereld van de mensen. Hierbij kunnen de sociale netwerken een belangrijke rol spelen. Spijtig genoeg stellen we steeds meer vast dat de participatie te laat komt in de beleidsprocessen met alle gevolgen van dien."

Everything changes and nothing changes

Overheid8.jpgJimmy: "Benedict Wauters bracht in zijn unieke stijl enkele Europese voorbeelden naar voren via een app. Die voorbeelden werden vervolgens bediscussieerd in de groep. Hij benadrukte “de rol die is weggelegd voor ambtenaren, meer bepaald managers binnen het ambtenarenkorps, namelijk de rol van kritisch denker.” Het is zijn taak om te bekijken welke veranderingen er kunnen plaatsvinden en wat de impact is van die veranderingen: hebben ze werkelijk nut? Een eigenschap die een ambtenaar absoluut moet vermijden, is het verliezen van de focus op een groter doel. Als hij zijn doel verliest, vervalt hij in een rol zonder maatschappelijk nut; hij wordt zelf deel van de mythe. Deze sessie leunde sterk aan bij de sessie over ‘Mythes in het Publiek Management’.

Waar N. Vallet naar verwees in haar theoretische, bijna filosofische uiteenzetting werd concreet naar voor gebracht in deze sessie. Het volledige ontwikkeltraject dat je doorloopt binnen de Master in Publiek Management draagt bij tot het leren bewust worden van die valkuilen, van je eigen rol, die van anderen en van de overheid als instituut en onderdeel van een veranderende maatschappij. Kortom een geslaagde informatieve bijeenkomst.”

De overheid als werkgever

Overheid10.jpgJulie: "Barent Barentsen, een Nederlander en Ria Janvier in combo, het spat eraf. Het lokaal is verdeeld in drie vakken, 'voor', 'neutraal' en 'tegen'. We antwoorden al meteen op de vraag: 'Moet er een apart ambtenarenstatuut blijven bestaan?'. Het merendeel van de deelnemers is 'voor'. Gender - en leeftijdgewijs voel ik me wat eenzaam in het 'tegen'-kamp. Het Nederlands voorbeeld werd duidelijk en kort genoeg verteld. Efficiënt, zoals Nederlanders dat zo goed kunnen.

Erna volgen nog wat stellingen, waarbij ook de deelnemers wel eens het woord nemen over het waarom van hun keuze. Leerrijk, stof tot nadenken. Ik had mijn idee in het 'tegen'-kamp al wat genuanceerd toen ik er nog stond, maar naar het einde van de sessie toe, ben ik overtuigd: hierover moeten we nog meer open discussies voeren."

Mythes in publiek management

Overheid9.jpg

Nadia: "Wanneer begint die sessie over mythes in publiek management? Daar wil ik zeker niets van missen!” Het is duidelijk dat niet alleen mijn verwachtingen hoog zijn over wat Nathalie Vallet ons gaat vertellen. Prof. Dr. Nathalie Vallet broedt, naar eigen zeggen, al jaren op een ei. En ei over de mythes in publiek management. Met haar artikel, dat wordt gepubliceerd in een speciale editie van het Vlaams Tijdschrift voor Overheidsmanagement (VTOM), heeft ze haar ei gelegd.  Het symposium ‘Overheid of Overhead?’ ter gelegenheid van 75 jaar Master in Publiek Management, was voor Prof. Dr. Nathalie Vallet ongetwijfeld de perfecte gelegenheid om de mythes onder de aandacht te brengen.

Vallet vindt het essentieel dat er op het bestaan van die mythes wordt gewezen. Haar economische achtergrond en eigen ervaringen brengt ze meermaals ter sprake. Regelmatig wordt haar theorie gestaafd met duidelijke voorbeelden uit haar onderzoek en dagelijks leven. “We zouden ongetwijfeld een hele middag met haar over de mythes in publiek management kunnen spreken.”

In deze sessie werden drie mythes aangehaald. Ten eerste de mythe van de superieure profitsector: de mythe dat de praktijken uit de profitsector, die gericht zijn op het behalen van zo veel mogelijk winst, toe te passen zijn in de publieke sector, die het algemeen belang van iedereen behartigd. Ten tweede de mythe over de onfeilbare volkomen vrije markt: de overheid moet in nagenoeg alle situaties zorgen voor de nodige correcties. Ten slotte haalde ze de mythe van het verheven klassiek rationeel managementmodel aan. Er wordt te vaak uitgegaan van de rationele mens en een voorspelbare stabiele omgeving met eenvoudige producten. Voor het managen van organisaties dient rekening te worden gehouden met de variatie, complexiteit en dynamiek van de organisatie."

Wil je nóg meer? Bekijk hier het beeldverslag!

Related posts