NL

Heldenapplaus verzilveren met miljarden volstaat niet - sociale innovatie is even essentieel

HR & Organizational Development Gezondheid Innovatieve Arbeidsorganisatie

De miljarden in de zorg vliegen ons om de oren. Federaal injecteert de overheid 1 miljard, op Vlaams niveau hoopt men op 1,8 miljard. Bedoeling is om het helden-applaus te verzilveren. Terecht! Het zorgpersoneel verdient een volwaardig loon én een waardige job. Het structureel verlagen van de werkdruk is hierbij meer dan ooit essentieel. 60% van het personeel in de sector kampt immers met structurele werkdrukklachten. Maar hoe doen we dit? Volstaat het om louter extra vrouw- of mankracht aan te werven, stel al dat we deze zouden vinden op de krappe arbeidsmarkt?

Experiment

In de jaren negentig, tijdens de eerste uitbraak van ‘witte woede’, deed ik experimenteel onderzoek in drie woon-zorgcentra die onder één zelfde OCMW-bestuur thuis hoorden. De personeelsomkadering in de drie instellingen was quasi identiek, het bewonersprofiel vergelijkbaar. Toch rapporteerde het zorgpersoneel in één van de drie instellingen opvallend minder werkdrukklachten dan in de twee andere. Reden hiervoor: het personeel in de ‘excellente’ instelling had een beduidend betere vertrouwensrelatie met het middenkader, de directie én met elkaar. Problemen werden aangekaart, maar ook opgelost.

Blog_Peggy_heldenapplaus1

Dit en vele andere wetenschappelijke onderzoeken leerden mij een belangrijke les: we moeten dringend af van het idee dat werkdruk enkel kwantitatief te beïnvloeden is. Even belangrijk is om te investeren in een andere arbeidsorganisatie, een andere manier van werken, een innovatief werk- en dialoogklimaat. Enkel dan kan er sprake zijn van een echte ‘historische’ doorbraak in het wittewoede-dossier.

Niet enkel investeren in ‘koppen’

Beste overheid, koppel daarom de investering in kwantiteit (loonsverhoging, extra mensen) ook aan kwaliteit. Daag zorginstellingen en zorgpersoneel uit in het nemen van innovatie-initiatief. Te denken valt aan initiatieven als ‘kleinschaligheid binnen woonzorgcentra’. In zo’n kleinschalig teams zijn personeelsleden niet bezig met het afvinken van een anoniem takenlijstje, maar met het verlenen van warme en gepersonaliseerde zorg. Het vormen ‘zelfondersteunende teams’: teams die worden ontworpen op basis van de medische en menselijke noden van een groep gelijkaardige zorgvragers. Winst boeken op zowel kwaliteit van zorg als van arbeid vormt de essentie van zo’n innovatief organisatiedesign.

Een ander voorbeeld viel mij op tijdens de corona-crisis. Zorgprofessionals gingen elkaar spontaan bijstaan over de grenzen van de eigen functie en eigen zorginstelling heen. Interne mobiliteit binnen de instelling, maar ook ruimer binnen een netwerk, zou op die manier veel meer dan nu regel dan uitzondering kunnen worden. Waarom het momentum vandaag niet aangrijpen om dit soort van win-win-initiatieven te bestendigen en/of meer af te dwingen?

Kies voor innovatie en participatie

Beste werkgevers én werknemers, bespréék de werkdruk én de werkorganisatie. Durf kiezen voor innovatie en participatie. Er leven best veel ideeën op de werkvloer, haal ze naar boven, ga te raden bij zusterinstellingen, mik op creativiteit. Kies ook resoluut voor gedeeld leiderschap rond het thema. Het staat buiten kijf dat de sector bekwame directies en middenkaders nodig heeft, die de spreidstand tussen efficiëntie en menselijkheid op een slimme en duurzame manier kunnen dichten. Directies die tegelijkertijd ruimte laten voor inspraak en dialoog. De tijd van zuster of broeder overste is definitief voorbij. Leiderschap vandaag bevindt zich niet meer enkel in het directeurslokaal, maar in elke laag van de organisatie, in elk zorgteam. Dit liet de corona-crisis ons meer dan ooit zien. #Samen tegen werkdruk in de zorg. Laat dit de nieuwe slogan zijn achter de miljardeninvestering.

Zet vandaag nog de stap naar meer innovatie en participatie, met de Masterclass Innovatieve Arbeidsorganisatie.

Ontdek de masterclass Innovatieve Arbeidsorganisatie